![]() |
အသက္ ၈၉ႏွစ္ အရြယ္ရွိ ဦးဘေဌး (ဓာတ္ပံု- ေတဇလိႈင္/ဧရာဝတီ) |
ဤအရပ္ေဒသသို႔ သူတို႔ ေရာက္ရွိအေျခခ်ခဲ့ၾကသည္မွာ ယခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ဆိုလွ်င္ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ဝ တင္းတင္း ျပည့္ေတာ့မည္ျဖစ္သည္။ သူတို႔၏ ဘိုးဘြား မ်ားသည္ ၁၆ ရာစုခန္႔ကတည္းက အိႏၵိယသမုဒၵရာအတြင္း စြန္႔စားသြားလာကာ ကူးသန္း ေရာင္းဝယ္ေနသည့္ ဥေရာပေတာင္ပိုင္းသားမ်ားျဖစ္ၾကၿပီး ျမန္မာ့သမိုင္း၏ အေစာပိုင္း ကာလမ်ားက အေရးပါေသာဇာတ္ေကာင္မ်ား ျဖစ္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း ယခုအခါ ေမ့ေလ်ာ့ ခံမ်ားသဖြယ္ ျဖစ္သြားခဲ့ေလၿပီ။ ေဒသခံမ်ားက သူတို႔ကို ဘရင္ဂ်ီ (ဖာရင္ဂီ) မ်ားဟု ေခၚေဝၚၾကေသာ္လည္း အမွန္တကယ္ သူတို႔သည္ ေပၚတူဂီအႏြယ္မ်ားမွ ဆင္းသက္ လာသူမ်ားသာ ျဖစ္သည္။
စစ္ကိုင္းတိုင္း၊ ခင္ဦးၿမိဳ႕ အေနာက္ဘက္ ၁၄ မိုင္ခန္႔ အကြာရွိ မံုလွရြာေလးသည္ ပူျပင္းသည့္ ေနေရာင္ေအာက္တြင္ ၿငိမ္သက္လ်က္ရွိသည္။ ရံဖန္ ရံခါ ကြင္းျပင္မ်ားကို ျဖတ္သန္းတိုက္ခတ္လာသည့္ ေလသည္ မူးေျမာင္းေရႏွင့္ ထိေတြ႕သည့္အခါ ေလ ေအးအျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားသည္မွအပ ထူးျခားမႈ မရွိေပ။
လြန္ခဲ့သည္ ၁၂ ရာစုခန္႔က ဥေရာပ၌ ေခတ္စား ခဲ့ေသာ ဂိုသစ္ လက္ရာဟန္ တည္ေဆာက္ထားေသာ “စိန္႔မိုက္ကယ္” ကက္သလစ္ ဘုရားေက်ာင္းႀကီးက တိတ္ဆိတ္လွသည့္ မံုလွရြာလယ္၌ ထီးထီး။ ေက်ာင္း ပရိဝုဏ္အတြင္း၌မူ သာသနာျပဳရန္ ဥေရာပမွ လာ ေရာက္ေနထိုင္ရင္း ပ်ံလြန္ေတာ္မူသြားသည့္ အီတလီ အေျခစိုက္ ဘားရ္နားဘိုက္ (barnabite) သာ သနာျပဳ ခရစ္ယာန္ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ား၏ ဂူသခ်ၤိဳင္း မ်ားက အစီအရီ။ “ျမန္မာပံုႏွိပ္စာ တီထြင္သူ” အီတလီ ဘုန္းေတာ္ႀကီး မြန္ဆာဂြ်န္မာရီပဲရ္ေကာ္တို (Monsor John Mary Precoto) ဆိုသည့္ နာမည္ ကိုလည္း သခ်ႋဳင္းဂူတခု၏ စက်င္ေက်ာက္ျပားေပၚ တြင္ ကမၸည္းထိုးထားသည္။
ဤသခ်ႋဳင္းကား အညာေဒသသို႔ သံု႔ပန္းအျဖစ္ ပို႔ေဆာင္ျခင္းခံရသည့္ ေပၚတူဂီမ်ားကို ဘာသာေရး အရ ထိန္းေက်ာင္းေပးရန္ ေရာမသာသနာမွ ေစ လႊတ္လိုက္သည့္ ႐ိုမန္ကက္သလစ္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး မ်ား၏ အုတ္ဂူမ်ားဟု မံုလွရြာခံမ်ားက ဆို၏။ ရြာခံ မ်ားထဲ၌ အသက္ ၈၉ႏွစ္ အရြယ္ရွိ ဦးဘေဌး ဆိုသူ ကိုယ္တိုင္ပင္ ေပၚတူဂီအႏြယ္မွ ဆင္းသက္လာသူ တဦးျဖစ္ၿပီး အရပ္ရွည္ရွည္၊ ႏွာတံေပၚေပၚ၊ ထူထဲ သည့္ မ်က္ခံုးႏွင့္ ျပာလဲ့သည့္မ်က္လံုးတစံုကို ၾကည့္ ျခင္းျဖင့္ ႐ုပ္ရည္ ႐ူပကာယမွာ ပီဘိ ေပၚတူဂီပင္။
“မိဘကေျပာလို႔သာ ေပၚတူဂီမ်ိဳးႏြယ္က ဆင္း သက္လာတယ္လို႔ သိရေပမယ့္ ဖဲထုပ္မ်ားလိုသာပ၊ ကုလားဖန္ထိုးလြန္းလို႔ အထက္ဟာ ေအာက္ေရာက္၊ ေအာက္ဟာ အထက္ေရာက္၊ အေရာေရာအေႏွာေႏွာ ျဖစ္ကုန္ၿပီ” ဟု ဦးဘေဌးက သူ၏ မ်ိဳး႐ိုးဇာတိႏွင့္ ပတ္သက္၍ စကားဆို၏။
ေပၚတူဂီအႏြယ္မွ ဆင္းသက္လာသူျဖစ္ေၾကာင္း ႐ုပ္ရည္အရ သက္ေသခံေနေသာ္ျငားလည္း စကား ေျပာသည့္ အခါတြင္မူ အညာေလျဖင့္ ဥပမာ ဥပေမယ် ၾကြယ္ၾကြယ္၊ ဇဝဉာဏ္ရႊင္ရႊင္ ေျပာတတ္ကာ ေျပာင္းဖူးဖက္ ေဆးလိပ္ကို ခဲထားသည့္ သူ၏ ဟန္ပန္က အညာသားတဦးကဲ့သို႔ပင္။ ဦးဘေဌး သာမက သားသမီး၊ ေျမးမ်ား၏ ႐ုပ္ဆင္းအဂၤါမ်ား ကလည္း မ်က္လံုးျပာျပာ၊ ႏွာတံေပၚေပၚမ်ားပင္ ျဖစ္ၿပီး မ်ိဳး႐ိုးဗီဇအရ တိမ္ျမဳပ္ေနသည့္ ေပၚတူဂီေသြး ျပန္လည္ေပၚထြက္လာပံုရသည္။
မံုလွရြာတြင္ ေပၚတူဂီအႏြယ္ဝင္ ဘရင္ဂ်ီအိမ္ေျခ ေပါင္း ၁၇၀ ခန္႔ရွိၿပီး လယ္ယာကိုင္းကြ်န္း၊ အမဲ လိုင္စင္လုပ္ငန္း၊ ေဈးေရာင္းျခင္းတို႔ျဖင့္ အသက္ေမြး ၾကၿပီး ေဘးပတ္ဝန္းက်င္ရွိ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားႏွင့္ လည္း လူမႈေရးအရ သင့္တင့္ညီၫြတ္စြာ ေနထိုင္ၾက သည္ဟု သိရသည္။
အလားတူ ေရဦးၿမိဳ႕နယ္အတြင္းရွိ ခ်မ္းသာရြာ ၌လည္း ေပၚတူဂီ အႏြယ္ဝင္ ဘရင္ဂ်ီ ၁၁၀ဝ ေက်ာ္ ေနထိုင္လ်က္ရွိၿပီး ရြာလယ္ရွိ မယ္ေတာ္ဘုရား ေက်ာင္း၌ စာသင္ေနသည့္ ကေလးအမ်ားစု၏ ႐ုပ္ ဆင္းအဂၤါမွာ ႏိုင္ငံတကာ ေဘာလံုးပြဲမ်ားတြင္ ျမင္ ေတြ႕ေနက် ေပၚတူဂီ ေဘာလံုးသမားမ်ားျဖစ္သည့္ ကြန္ဆီကာအို၊ ႐ူဒီေကာ္စတာ၊ ေပၚလိုဆိုဆာ၊ လူးဝစ္ဖီဂို၊ စီေရာ္နယ္ဒို၊ နာနီတို႔ကဲ့သို႔ ႐ုပ္ခ်င္း ခပ္ ဆင္ဆင္။
ေပၚတူဂီအႏြယ္ ဘုန္ေတာ္ႀကီး ဖာသာ ေပါလ္ သက္ခိုင္ (Fr.Paul Thet Khaing) ကမူ “မ်ိဳးဆက္အေနနဲ႔ သံုးဆက္ေလာက္ျခားခဲ့ၿပီ ဆိုေပမယ့္ ကိုယ့္ ကိုယ္ကိုယ္ ေပၚတူဂီမ်ိဳးႏြယ္လို႔ စိတ္ထဲက ခံစားမိ ေတာ့၊ ေဘာလံုးပြဲ အားေပးရင္ေတာင္ ဒိုေလး (စီ ႐ိုနယ္ဒို) တို႔၊ နာနီတို႔ပါတဲ့ ေပၚတူဂီအသင္းကိုပဲ ကိုယ့္အမ်ိဳးအသင္းလိုမွတ္ၿပီး အားေပးတယ္၊ ေဝး ေတာ့ ေဝးခဲ့ၾကပါၿပီ” ဆိုသည္။
ဥေရာပ ေတာင္ပိုင္းသား ေပၚတူဂီမ်ား အညာ ေဒသသို႔ ေရာက္ရွိလာပံုကို ေလ့လာၾကည့္ပါက ၁၄၉၈ ခုႏွစ္ ဗာစကိုဒဂါးမားက အိႏၵိယတိုက္ငယ္ကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိျခင္းက စတင္ရေပမည္။ အိႏၵိယတိုက္ ငယ္ကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး ဆ႒မေျမာက္ အလက္ဇႏၵားက သူတို႔၏ ဘိုးဘြား ေပၚတူဂီမ်ားကို ကမၻာ့အေရွ႕ျခမ္းအား အပိုင္စား ေပးခဲ့၏။ ဤကား သူတို႔၏ ဘဝတဆစ္ခ်ိဳး ေျပာင္း ေစမည့္ အစဟုပင္ ဆိုရေပမည္။
မံုလွရြာတြင္ ေပၚတူဂီအႏြယ္ဝင္ ဘရင္ဂ်ီအိမ္ေျခ ေပါင္း ၁၇၀ ခန္႔ရွိသည္ (ဓာတ္ပံု- ေတဇလိႈင္/ဧရာဝတီ)
အိႏၵိယသမုဒၵရာ ေရျပင္ထက္တြင္ က်က္စားရင္း ပါရွန္ပင္လယ္ေကြ႕မွသည္ မလကၠာအထိ ေရလမ္း ေၾကာင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ကာ ျမန္မာအပါအဝင္ ဂိုအာ၊ သီဟိုဠ္၊ ထိုင္း၊ မလကၠာ၊ မကာအို စသည့္ အာရွ ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ရင္းႏွီးကြ်မ္းဝင္ခဲ့ၾကသည္။ စြန္႔စား သြားလာကာ နယ္သစ္ရွာေဖြသူမ်ားပီပီ တိုက္ခိုက္ ေရးႏွင့္ စစ္ေရးစစ္ရာအတတ္တြင္ ဝါသနာထံုသည့္ အေလ်ာက္ ေဒသတြင္းၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံမ်ား၏ ပေဒသရာဇ္ စစ္ပြဲမ်ားတြင္ ေၾကးစားစစ္သားမ်ားအျဖစ္ ပါဝင္ တိုက္ခိုက္ခဲ့ၾက၏။
၁၅၀၅ ခုႏွစ္က ပဲခူးေရာက္ အီတလီကုန္သည္ တဦးက ပဲခူးဘုရင္ထံတြင္ ေပၚတူဂီစစ္သား ၁၀ဝ၀ ခန္႔ လစာရိကၡာႏွင့္ အမႈထမ္းေနေၾကာင္း မွတ္တမ္း တင္ခဲ့ဖူးသည္။ တခ်ိန္တည္းမွာပင္ သံလြင္ျမစ္ဝွမ္းရွိ မုတၲမ (Mataban)၊ ဧရာဝတီ ျမစ္ဝကြ်န္းေပၚရွိ ပုသိမ္ (Cosmin) ႏွင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ဦး စသည့္ ေခတ္ၿပိဳင္ ၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံမ်ားသို႔ ဝင္ထြက္ကာ ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ရင္း အမႈထမ္း အေျခခ်ေနထိုင္ ခဲ့ၾက၏။
ေတာင္ငူဘုရင္ တပင္ေရႊထီး လက္ထက္ႏွင့္ ဘုရင့္ေနာင္ မင္းၾတားႀကီး၏ ပဲခူး၊ အင္းဝ၊ မိုးညႇင္း၊ မဏိပူရ၊ မုတၲမ၊ ရွမ္းကုန္းျမင့္၊ ဇင္းမယ္၊ အယုဒၶယ၊ လင္းဇင္း စသည့္ ၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံမ်ားကို တိုက္ခိုက္သိမ္း ပိုက္ကာ ဟံသာဝတီ အင္ပါယာ ထူေထာင္ရာ၌ ေပၚတူဂီတို႔သည္ အေရးပါသည့္ ေၾကးစားစစ္သား မ်ား ျဖစ္လာၾကသည္။
ဘုရင့္ေနာင္ နတ္ရြာစံၿပီး ေနာက္ပိုင္း ဟံသာဝတီ အင္ပါယာ ၿပိဳကြဲသြားရာ ၿမိဳ႕ျပႏိုင္ငံမ်ား ျပန္လည္ ေခါင္းေထာင္လာခဲ့၏ ၁၅၅၉-၆၀ ခုႏွစ္ အေနာက္ဘက္ရွိ ရခိုင္ဘုရင္ မင္းရာဇာႀကီးသည္ ေတာင္ငူမင္းႏွင့္ ပူးေပါင္းကာ ဟံသာဝတီ နႏၵဘုရင္ ကို တိုက္ခိုက္ေအာင္ျမင္သျဖင့္ ၄င္း၏ ေပၚတူဂီ ေၾကးစားစစ္သား “ဖီလစ္ ဒီဗရစ္တို နီကိုတီ” ကို သန္လ်င္ဆိပ္ကမ္း ဘုရင္ခံအျဖစ္ အပိုင္စားေပးၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္ေစခဲ့သည္။
ဒီဗရစ္တို ကဲ့သို႔ေသာ ေၾကးစားစစ္သားတဦး၏ လက္သို႔ ေရေၾကာင္းအခ်က္အခ်ာက်ေသာ သန္လ်င္ အား ေပးအပ္လိုက္ျခင္းသည္ ျမန္မာေျမေရာက္ က်န္ေပၚတူဂီမ်ားအဖို႔ မၾကာမီ အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္ လာမည့္ နိမိတ္ဆိုးႀကီးတခုပင္ ျဖစ္၏။ ငဇင္ကာ အမည္ရ ဖိလစ္ဒီဗရစ္တို သည္ ေပၚတူဂီ စစ္ဗိုလ္ ဆာလ္ဗာေဒါ ရီေဘ အီ႐ိုေဒ ဆိုဆာ ႏွင့္အတူ သန္ လ်င္ကို အခိုင္အမာျပဳၿပီးလွ်င္ ဗုဒၶဘာသာ ေက်ာင္း ကန္ ပုထိုးမွ ေၾကးေခါင္းေလာင္းမ်ားကို အရည္က်ိဳ ကာ အေျမာက္လက္နက္သြန္းလုပ္ စစ္ေရးျပင္သည္။
မိမိကိုယ္မိမိ “ဘုရင္ ဒီဗရစ္တို” အျဖစ္ ေၾကညာအုပ္စိုးၿပီး တျခားေသာ ဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕မ်ား ျဖစ္သည့္ ပုသိမ္ႏွင့္ ဒလကိုပါ ဆက္လက္ သိမ္းပိုက္ ကာ ပင္လယ္ေရေၾကာင္းကုန္သြယ္ေရးကို ထိန္းခ်ဳပ္ သည္။ အခြန္ကင္းလြတ္ခြင့္ျပဳသည့္အတြက္ ကူးသန္း ေရာင္းဝယ္ေရး လုပ္ကိုင္ရန္ ေပၚတူဂီလူမ်ိဳး အေျမာက္အျမား သန္လ်င္တြင္ လာေရာက္ေနထိုင္ ၾကရာ ဘာသာေရးအရ ၾကည့္႐ႈေစာင့္ေရွာက္မည့္ ႐ိုမန္ကက္သလစ္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားလည္း တပါ တည္း ပါလာသည့္အတြက္ ဒီဗရစ္တိုက သန္လ်င္ တြင္ ဘုရင္ဂ်ီ ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္းႀကီး ေဆာက္လုပ္ ကာ လွဴဒါန္း၏။
ဒီဗရစ္တိုသည္ ေတာင္ငူကိုသိမ္းယူကာ မိတ္ေဆြ ျဖစ္သူ နတ္သွ်င္ေနာင္ကို သန္လ်င္သို႔ တပါတည္း ေခၚေဆာင္ၿပီး ဗရင္ဂ်ီ ဘာသာသို႔ ကူးေျပာင္းေစ သည္။ ၄င္းတို႔ မိတ္ေဆြႏွစ္ဦးသည္ ေနာက္ဆံုး အခ်ိန္အထိ ေသသည့္တိုင္ အတူတကြ ေနထိုင္ခဲ့ၾက သည္။ အင္းဝ၌ အုပ္စိုးေနသည့္ ဘုရင့္ေနာင္၏ေျမး အေနာက္ဘက္လြန္မင္းသည္ တန္ခိုးထြားလာသည့္ ငဇင္ကာ (ခ) ဒီဗရစ္တို ၏ ဩဇာကို အၿပီးတိုင္ အဆံုးသတ္ရန္ စီစဥ္ေတာ့သည္။
၁၆၁၃ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၂၀ ရက္တြင္ လက္ဦးမႈယူၿပီး သန္လ်င္ကိုလုပ္ႀကံရာ ေအာင္ျမင္ သျဖင့္ ငဇင္ကာ (ခ) ဒီဗရစ္တို ႏွင့္ သူ၏ မိတ္ေဆြ ေတာင္ငူဘုရင္ နတ္သွ်င္ေနာင္ အပါအဝင္ တျခား ေသာ ေပၚတူဂီေခါင္းေဆာင္တို႔ ကြပ္မ်က္ခံရ၏။ ႐ံႈးနိမ့္မႈ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ိဳးဆက္ကား က်န္ ေပၚတူဂီ ခရစ္ယာန္ ၅ ေထာင္ေက်ာ္ သံု႔ပန္းမ်ား အျဖစ္ ဖမ္းဆီးခံရကာ အင္းဝေနျပည္ေတာ္ အပါ အဝင္ ေဝးလံၿပီး ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႕သည့္ မူးျမစ္ႏွင့္ ခ်င္းတြင္းျမစ္အၾကား ေက်းရြာမ်ားသို႔ ပို႔ေဆာင္ခံရ ျခင္း ျဖစ္ေလသည္။
ေပၚတူဂီမ်ားအား သံု႔ပန္းအျဖစ္ အင္းဝသို႔ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္ရာတြင္ အလြန္ဆိုးရြား နိမ့္က်လွ သည့္ အေျခအေနကို ဘုန္းေတာ္ႀကီး မာျႏဴရယ္ ဒီဖုန္း ေဆးကာ (Fr.Manuel De Fonseca) က အိႏၵိယႏိုင္ငံ ဂိုအာၿမိဳ႕ရွိ ေပၚတူဂီဘုရင္ခံခ်ဳပ္ထံသို႔ ဤသို႔ စာေရးခဲ့၏။
![]() |
ရြာလယ္ရွိ မယ္ေတာ္ဘုရား ေက်ာင္း (ဓာတ္ပံု- ေတဇလိႈင္/ဧရာဝတီ) |
“ေပၚတူဂီ ခရစ္ယာန္အားလံုး ေက်းကြ်န္အျဖစ္ သတ္မွတ္ခံရကာ၊ ကြ်ႏု္ပ္ႏွင့္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဒီအာ ဂူးနစ္တို႔လည္း သံေျခခ်င္း အခတ္ခံရ၏။ အဆိုးရြား ဆံုး ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္သည့္ ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈကို ခံရသည္။ မဟာ ပထဝီေျမႀကီးသည္ ကြ်ႏု္ပ္တို႔၏ ေမြ႕ရာ ခုတင္မ်ားျဖစ္ၿပီး အစားအစာအတြက္ တေန႔ လွ်င္ ဆန္ျပဳတ္တခြက္သာ ရရွိၿပီး ျမန္မာစစ္သား မ်ားက လက္နက္ခ် အညံ့ခံရန္ ျငင္းဆန္သူမ်ားဟု စြပ္စြဲကာ မၾကာခဏ႐ိုက္ႏွက္၏။ အင္းဝသို႔ ေရာက္ လွ်င္ မင္းစိုးရာဇာအမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ သာမန္ အမ်ိဳး သမီးမ်ားသည္ ငတ္လြန္းလွသျဖင့္ တအိမ္တက္ ဆင္း ေတာင္းရမ္းစားေသာက္ၾကရၿပီး မိသားစုမ်ား မွာ မယားတကြဲ သားတကြဲ ျဖစ္ေနၾကရသည္အထိ ဘဝမ်ား ၾကမ္းတမ္းလွသည္” ဟု မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ သည္။
ညႇဥ္းပမ္းႏွိပ္စက္မႈေၾကာင့္ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ေဒ ေအဂို ႏူနစ္ (Fr.Diego Nunes) သည္ လမ္းခရီးတြင္ ပ်ံလြန္ေတာ္မူသည့္အတြက္ ဖာသာ ဒီဖုန္း ေဆးကား တဦးတည္း အင္းဝတြင္ စစ္အက်ဥ္းသားအျဖစ္ ေနထိုင္ကာ ေပၚတူဂီ ၅ ေထာင္ေက်ာ္ကို ေစာင့္ေရွာက္ရ၏။
အင္းဝဘုရင္က အေျမာက္လက္နက္ကြ်မ္းက်င္ သည့္ ေပၚတူဂီတို႔ကို ဘုရင္၏ ေတာ္ဝင္အေျမာက္ တပ္တြင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေစသည္။ ၁၆၃၅ ခုႏွစ္ သာလြန္မင္းလက္ထက္ အင္းဝတြင္ ေပၚတူဂီလူဦးေရ တိုးလာရာ ပုန္ကန္မႈ ျဖစ္ပြားမည္ကို စိုးရိမ္သျဖင့္ စစ္မႈထမ္းႏွင့္ အႀကီးအကဲတခ်ိဳ႕မွလြဲ၍ က်န္သူမ်ား ကို ခ်င္းတြင္းျမစ္ႏွင့္ မူးျမစ္ၾကားရွိ မံုလွ၊ ခ်မ္းသာ၊ ေမဂြန္၊ ေခ်ာင္း႐ိုး၊ နဘက္၊ လက္ေတာ္ရာ၊ ေခ်ာင္းဦး၊ မုဆိုးဘို၊ ဟံလင္း၊ ရြာေတာ္ စသည့္ ၁၃ ရြာသို႔ ပို႔ကာ လြတ္လပ္စြာ ကိုးကြယ္ေစသည္။
အသားအေရာင္ကို လိုက္၍ အသားျဖဴမ်ားကို မံုလွႏွင့္ ခ်မ္းသာရြာ၊ ဂိုအာမွပါလာသည့္ အိႏၵိယ အႏြယ္ဝင္မ်ားကို ေခ်ာင္း႐ိုးရြာ၊ ဒီဗရစ္တို၏ ေဆြမ်ိဳး မ်ားကို တပရင္းကြ်န္းေတာသို႔ပို႔ေဆာင္သည္။ သူတို႔ ကဲ့သို႔ ပင္လယ္ေပ်ာ္မ်ားကို ကုန္းေခါင္ေခါင္ အရပ္ သို႔ ပို႔ေဆာင္ထားျခင္းကား ေရေန ငါးသတၲဝါကို ကုန္းေပၚသို႔ ပစ္တင္လိုက္သကဲ့သို႔ပင္ ဘဝမွာ ခက္ခဲ ၾကမ္းတမ္းလွေပ၏။
စိုက္ပ်ိဳးေရးျဖင့္ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း ျပဳရ သကဲ့သို႔ တခါတရံ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ ပေဒသရာဇ္ စစ္ပြဲမ်ားတြင္ ကြ်မ္းက်င္ရာလိမၼာ ဆိုသကဲ့သို႔ အျမာက္တပ္သားမ်ားအျဖစ္ အမႈထမ္းရသည္။ ၁၇၅၆ ခုႏွစ္ အေလာင္းမင္းတရားႀကီး ရန္ကုန္၊ သန္လ်င္၊ ပဲခူး စသည့္ တိုက္ပြဲမ်ားႏွင့္ ယိုးဒယားတို႔ ႏွင့္ တိုက္သည့္ စစ္ပြဲတြင္ ဖမ္းဆီးရမိသည့္ ျပင္သစ္ စစ္သံု႔ပန္း ၂၀ဝ ကို ေပၚတူဂီမ်ားရွိရာ အဆိုပါရြာ မ်ားသို႔ ထပ္မံပို႔ေဆာင္ခဲ့ျပန္၏။
ဆင္ျဖဴရွင္မင္း လက္ထက္ တ႐ုတ္ – ျမန္မာ စစ္ျဖစ္ပြားရာ ကုလားဗိုလ္ဘြဲ႕ခံ ျပင္သစ္ေရတပ္ဗိုလ္ ေပတလု မိလဒ္ (Petrus Millard) ေခါင္းေဆာင္ သည့္ ေပၚတူဂီ အေျမာက္တပ္ဖြဲ႕က ျမန္မာတို႔ႏွင့္ အတူ ရဲဝံ့ကြ်မ္းက်င္စြာ တိုက္ခိုက္ခဲ့ၾက၏။
ဘႀကီးေတာ္ဘုရား လက္ထက္ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ ပထမစစ္ပြဲ၌မူ ဗရင္ဂ်ီတပ္သားမ်ား အမ်ား အျပား က်ဆံုးခဲ့သည့္အတြက္ ေပၚတူဂီမ်ားအဖို႔ ဒုတိယအႀကိမ္ ေလာကဓံတရားကို ဝမ္းနည္းဖြယ္ ရာျဖင့္ ႀကံဳရျပန္ေလသည္။
ဤသို႔ျဖင့္ပင္ အသက္ရွင္ ရပ္တည္မႈအတြက္ ရွင္သန္ထေျမာက္ရန္ ႀကိဳးစားျဖတ္သန္းခဲ့သည္မွာ မ်ိဳးဆက္ ၄ ဆက္တိုင္တိုင္ ရွိခဲ့ေလၿပီ။ မ်ိဳးဆက္ ၄ ဆက္အတြင္း ကိုးကြယ္ရာ ႐ိုမန္ကက္သလစ္ဘာသာ ကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း ယဥ္ေက်းမႈကိုမူ ထိန္းသိမ္းႏိုင္ျခင္းမရွိသည့္အတြက္ ယခုတိုင္ ေပၚတူဂီယဥ္ေက်းမႈဟူ၍ သူတို႔ထံ၌ ဘာမွ် မေတြ႕ရေတာ့ေခ်။
“ႏွစ္ ၄၀ဝ မွာ ေသြးေရာေႏွာမႈ အရမ္းမ်ားသြား ေတာ့ ေပၚတူဂီဆိုတဲ့ အစြမ္းအစကို မရွိဘူး။ ဆင္း သက္လာတယ္ ဆို႐ံုေလာက္ပဲ ေျပာႏိုင္ေတာ့တယ္။ လူမႈေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈက ဘာမွမရွိေတာ့ဘူး။ ဘာ သာေရးဘက္မွာသာ ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ေတာ့တယ္” ဟု ေပၚတူဂီႏြယ္ဖြား ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဖာသာ အာလ္ဖြန္း ဦးကိုေလး (Fr.Alphonse U Ko Lay) က ဆိုသည္။
အညာေရာက္ ေပၚတူဂီမ်ားအေနျဖင့္ ေဒသခံ ျမန္မာမ်ားႏွင့္ ေသြးေႏွာကာ ျမန္မာ – ေပၚတူဂီ ကျပားမ်ား ထြက္ေပၚခဲ့ေသာ္လည္း ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍မူ ကျပား ယဥ္ေက်းမႈအသစ္တခု ေပၚ ထြန္းလာျခင္းလည္း မရွိ။ တျခားေသာ ျမန္မာေျမ ေရာက္ တ႐ုတ္၊ ဟိႏၵဴ၊ မြတ္ဆလင္တို႔ကဲ့သို႔ ေပၚတူဂီ မ်ားအေနျဖင့္ မိမိတို႔၏ယဥ္ေက်းမႈကို ထိန္းသိမ္းႏိုင္ ျခင္း မရွိေပ။ ေရွးေဟာင္း ႐ိုမန္ကက္သလစ္ ဘုရား ေက်ာင္းမ်ားသာ ေပၚတူဂီတို႔၏ အေငြ႕အသက္ အျဖစ္ က်န္ရစ္ခဲ့သည္။
ေပၚတူဂီတို႔ ပထမဆံုးအေျခခ်ခဲ့သည့္ သန္လ်င္ (Syriam) သည္ပင္လွ်င္ တျခားေသာ မလကၠာ၊ ပီနန္၊ မကာအို၊ ဂိုအာ တို႔ကဲ့သို႔ ေပၚတူဂီယဥ္ေက်းမႈ ဘာသာစကား၊ ရပ္ကြက္မ်ား၊ လမ္းမ်ား အေဆာက္ အဦမ်ား၊ စားေသာက္ဆိုင္မ်ားပင္ မက်န္ရစ္ခဲ့ၾကေပ။
“ဒီဗရစ္တို” လွဴဒါန္းခဲ့သည့္ မယ္ေတာ္သခင္မ ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္းႀကီးသည္ စစ္အတြင္း ပ်က္စီးခဲ့ သည့္အတြက္ ၁၇၅၀ ခုႏွစ္တြင္ အီတလီ ဘုန္းေတာ္ ႀကီး ပါအိုလို မာရီး နယ္ရီးနီး (Rev.Fr.Paolo Marie Nerini) က ျပန္လည္ျပင္ဆင္ခဲ့သည္။ စစ္၏ဒဏ္ကို အႀကိမ္ႀကိမ္ခံခဲ့ရသည့္ ပ်က္စီးေန ေသာ အဆိုပါ ဘုရားေက်ာင္းႀကီးတခုသာ သမိုင္း အေမြအႏွစ္အျဖစ္ သန္လ်င္တြင္ က်န္ရစ္ခဲ့၏။ ထို ေက်ာင္းေတာ္ႀကီးပင္လွ်င္ အစိုးရက သိမ္းထား သည့္အတြက္ မူလ ေပၚတူဂီအႏြယ္ဝင္ ဘရင္ဂ်ီ ႐ိုမန္ကက္သလစ္ ခရစ္ယာန္မ်ားအေနျဖင့္ စီမံခန္႔ခြဲ ခြင့္ မရရွိေပ။
ျမန္မာဘုရင္မ်ား လက္ထက္ႏွင့္ အဂၤလိပ္ အစိုးရ လက္ထက္တိုင္ တိုင္းျပည္ကာကြယ္ေရးတြင္ ပါဝင္ခဲ့သည့္ ေပၚတူဂီအႏြယ္ ဘရင္ဂ်ီမ်ားဟု အသိ အမွတ္ ျပဳခံခဲ့ရေသာ္လည္း ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ အစိုးရလက္ထက္ႏွင့္ စစ္အစိုးရ လက္ ထက္တြင္ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းပင္ မခံရေတာ့ဘဲ သက္ေသခံကတ္တြင္ ျမန္မာအျဖစ္သာ ထည့္သြင္း ခြင့္ ရွိေတာ့သည္။
လူမ်ိဳးဇာတိသာမက ဘာသာတရား ကိုးကြယ္ ယံုၾကည္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍လည္း ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈ မ်ားႏွင့္ပင္ ႀကံဳခဲ့ရသည္ဟု ဖာသာ အာလ္ဖြန္း ဦးကိုေလးက ဆိုသည္။
“သမိုင္းကို သမိုင္းလိုပဲ ေျပာခ်င္တယ္။ အဘိုး ေတြ အေဖေတြအေၾကာင္းေျပာရင္ ဒါေတြက ပါလာ မွာပဲ။ ေဖ်ာက္ဖ်က္လို႔လည္း ရတာမဟုတ္ဘူး။ တခ်ိဳ႕က အျမင္ေစာင္းၿပီး သံသယျဖစ္တယ္။ အေမ ေက်ာ္ ေထြးေတာ္လြမ္းတယ္ ဆိုၿပီး ျဖစ္လာတယ္။ ဘာသာေရးမွာလည္း လြတ္လပ္စြာဝတ္ျပဳဆုေတာင္း ခြင့္ပဲ ရွိတယ္။ ဘာသာေရးအရေတာ့ လြတ္လပ္ခြင့္ မရွိဘူးလို႔ ဆိုရမွာပါ” ဟု ဖာသာ အာလ္ဖြန္း ဦးကိုေလးက ေထာက္ျပသည္။
ကိုးကား
၁။ “အင္းဝေရာက္ ေျခရာမ်ား” – ဖာသာ ေအ ကိုေလး
၂။ “မန္းေလး ကက္သလစ္ သာသနာႏွင့္ ဘရင္ဂ်ီရြာႀကီးမ်ား ” – ဆရာေအာင္ၫြန္႔
၃။ ခ်မ္းသာရြာသမိုင္း
Irrawaddy
No comments:
Post a Comment